خبرگزاری مهر، گروه استانها- بهنام بهتری نژاد: وقتی از کیفیت زندگی در یک شهر سخن میگوییم، معمولاً ذهنمان به سمت خیابانهای عریض، پروژههای عمرانی، بوستانها، مراکز خرید یا شبکه حملونقل میرود؛ اما شاید یکی از سادهترین و در عین حال دقیقترین معیارها برای سنجش کیفیت یک شهر این باشد که یک خانواده در آن شهر چقدر احساس آرامش، امنیت، نشاط و تعلق میکند و تا چه اندازه میتواند زندگی روزمره خود را بدون صرف هزینههای سنگین و عبور از موانع متعدد پیش ببرد.
شهر زمانی میتواند «خانه» نام بگیرد که خانواده در طراحی و سیاستگذاری آن دیده شده باشد؛ از کودکی که به فضای امن برای بازی نیاز دارد تا نوجوانی که به محیطی برای آموزش و تفریح دسترسی داشته باشد، از پدر و مادری که به دنبال گذراندن اوقاتی باکیفیت در کنار فرزندان خود هستند تا سالمندی که باید بتواند با امنیت و آرامش در فضای شهری حضور پیدا کند.
شیراز اما در این میان ویژگیهای متفاوتی دارد؛ شهری که نامش با شعر، ادب، باغ، تاریخ و زیارت گره خورده و از یک سو مجموعهای از ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری را در خود جای داده و از سوی دیگر، همچون دیگر کلانشهرها با چالشهایی مانند ترافیک، آلودگی هوا، افزایش هزینههای زندگی، تغییر الگوی اوقات فراغت و نیاز روزافزون خانوادهها به فضاهای عمومی مناسب روبهرو است.
در چنین شرایطی، «خانوادهمحوری» دیگر نمیتواند صرفاً یک عنوان در اسناد و برنامههای شهری باشد و خانوادهمحوری زمانی معنا پیدا میکند که یک خانواده شیرازی بتواند در محله خود به فضای مناسب برای تفریح و ورزش دسترسی داشته باشد، کودکان امکان بازی ایمن داشته باشند، والدین بتوانند بدون دغدغه اقتصادی و دسترسی دشوار، ساعاتی را در کنار فرزندانشان سپری کنند، سالمندان از فضاهای شهری سهم داشته باشند و حضور خانواده در شهر به یک تجربه پرهزینه و دشوار تبدیل نشود.
شیراز نیز با برخورداری از محلههای قدیمی، باغها و بوستانها، اماکن تاریخی و مذهبی، مراکز فرهنگی، فضاهای ورزشی و ظرفیتهای گسترده گردشگری، بستر مناسبی برای حرکت به سمت شهری خانوادهمحور دارد؛ شهری که در آن اوقات فراغت خانواده تنها به مراکز تجاری محدود نشود و خانوادهها بتوانند بخشی از زندگی اجتماعی خود را در فضاهای عمومی شهر تجربه کنند.
شیراز ظرفیت تبدیل شدن به شهری خانواده محور را دارد
مهدی رنجبر در گفتگو با خبرنگار مهر، خانواده را یکی از موضوعات مهم جوامع امروز دانست و اظهار کرد: تعداد خانوادهها و جمعیت یک شهر، در کنار دیگر مؤلفهها، میتواند بیانگر میزان تمدن، شهرنشینی و مدنیت آن جامعه باشد و در این میان شیراز از ظرفیتهای ویژهای برخوردار است.
وی با اشاره به پیشینه فرهنگی و تمدنی شیراز افزود: شیراز از دیرباز شهر فرهنگ، ادب و تمدن بوده و به تعبیر رهبر شهید، شهر دین، هنر و حماسه است؛ شهری که مجموعهای از عناصر دینی، مذهبی، تاریخی، تمدنی و ادبی را در کنار یکدیگر جای داده است.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس ادامه داد: در شیراز و استان فارس، حرم مطهر حضرت احمدبن موسی(ع)، تخت جمشید و آرامگاه دو شاعر بزرگ، حافظ و سعدی، قرار دارد و این مجموعه از ظرفیتهای هویتی، ملی و معنوی، زیرساختی کمنظیر برای معرفی شیراز در سطح ملی و بینالمللی ایجاد کرده است.
رنجبر با بیان اینکه برخورداری از این ظرفیتها به تنهایی کافی نیست، گفت: برای زیستن و حضور مردم در کنار یکدیگر نیز باید زیرساختهای لازم فراهم باشد؛ چراکه خانوادهها در شادی، مراسم مذهبی، سوگواری و دیگر مناسبتها در کنار یکدیگر قرار میگیرند و شهر باید بستر مناسبی برای این حضور جمعی داشته باشد.
شیراز از دیرباز شهر خانواده دوست بوده است
رنجبر با اشاره به فرهنگ دیرینه مردم شیراز اظهار کرد: شیراز از گذشته بهعنوان شهری خانوادهدوست شناخته شده و مردم این شهر برای تفریح، گذراندن عصرهای تعطیل، شامگاهها و روزهای فراغت خود برنامهریزی میکردهاند.
وی ادامه داد: این سبک زندگی نشاندهنده اهمیت خانواده و زندگی خانوادگی در فرهنگ مردم شیراز است و همین ویژگی میتواند یکی از پایههای حرکت این شهر به سمت خانوادهمحوری باشد.
زیرساختهای فرهنگی و تفریحی متناسب با جمعیت نیست
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس با تأکید بر ضرورت توسعه زیرساختهای فرهنگی و تفریحی گفت: استان فارس همچنان به سالنهای سینما، سالنهای کنسرت و اماکنی نیاز دارد که مردم بتوانند بخشی از اوقات خود را در آنها به تفریح، سرگرمی و حتی برنامههای معنوی اختصاص دهند.
رنجبر با اشاره به برخی ظرفیتهای موجود در جنوب استان فارس افزود: در بخشهایی از جنوب استان از نظر اماکن و ظرفیتهای معنوی شرایط مناسبتری وجود دارد، اما در شهر شیراز نیز طی سالهای اخیر امکانات تفریحی برای دورهمی خانوادهها تا حدودی بهبود یافته است.
خانواده باید به معیار کیفیت زندگی شهری تبدیل شود
سمانه ذوالقدر جهرمی، مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری فارس نیز در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اینکه خانه نخستین تصویری است که از خانواده در ذهن شکل میگیرد، گفت: بخش قابل توجهی از زندگی خانوادهها بیرون از خانه و در فضای عمومی شهر جریان دارد؛ از خیابان و مسیر رفتوآمد کودکان به مدرسه گرفته تا کتابخانه، سینما، مراکز ورزشی، فروشگاهها، بازارها، پارکها و دیگر فضاهایی که خانوادهها برای تفریح و گذران اوقات فراغت به آنها مراجعه میکنند.
وی کمبود فرصت برای باهمبودن را یکی از مسائل زندگی امروز خانوادهها دانست و افزود: خانوادهها بخش زیادی از زمان خود را صرف رفتوآمد، کار و امور روزمره میکنند و فرصتهای مشترک آنها گاهی به چند ساعت محدود در هفته کاهش مییابد؛ بنابراین شهر میتواند این وضعیت را تشدید کند یا بخشی از راهحل آن باشد.
مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری فارس ادامه داد: از این منظر، خانواده باید یکی از اجزای اصلی در طراحی زندگی شهری باشد و آرامش، امنیت و منظر و سیمای آراسته شهری از مهمترین اولویتهای خانوادهها برای داشتن یک زندگی مطلوب شهری است.
دسترسی آسان به خدمات، فشار زندگی را کاهش میدهد
ذوالقدر جهرمی با تأکید بر اهمیت دسترسی خانوادهها به خدمات شهری گفت: هرچه دسترسی خانوادهها به مدرسه، فضای سبز، خدمات سلامت، امکانات فرهنگی و ورزشی، حملونقل و نیازهای روزمره آسانتر باشد، بخشی از فشارهای زندگی شهری کاهش پیدا میکند.
وی افزود: فضاهای عمومی باید بستری امن برای حضور خانوادگی، گفتگو، بازی، شادی، نشاط و تجربههای مشترک خوشایند باشند؛ بهگونهای که والدین بتوانند با خیال آسوده کودکان خود را برای تفریح و بازی به پارک ببرند و نوجوانان نیز امکان رشد و تجربه زیست جمعی سالم را داشته باشند.
مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری فارس با اشاره به ضرورت مناسبسازی فضاهای شهری بیان کرد: محیط شهری باید برای سالمندان، افراد کمتوان و معلول نیز مناسب باشد تا همه اعضای خانواده بتوانند از امکانات شهری استفاده کنند.
وی تأکید کرد: خانوادهمحوری در طراحی شهری را نباید تنها با تعداد مهدکودکها، پارکها یا خدمات موجود سنجید، بلکه باید دید شهر و محله تا چه اندازه امکان ساختن تجربههای مطلوب و باکیفیت را برای خانوادهها فراهم کرده است.
هر محله میتواند یک شبکه خانوادهمحور داشته باشد
مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری فارس با اشاره به ظرفیتهای متنوع شهرهای ایران اظهار کرد: شهرهای ایران با برخورداری از محلهها و ظرفیتهای فرهنگی، تاریخی، اجتماعی و طبیعی متفاوت میتوانند به سمت الگویی حرکت کنند که در آن هر محله متناسب با ویژگیهای خود، شبکهای از فضاها و فرصتهای خانوادهمحور داشته باشد.
وی افزود: در این مسیر حتی میتوان خانوادهها را در طراحی و برنامهریزی این فضاها مشارکت داد و از آنها پرسید چه امکاناتی در محله کم است، چه فضایی احساس آرامش و امنیت بیشتری ایجاد میکند، کودکان و نوجوانان چگونه از فضاهای شهری استفاده میکنند و چه فعالیتهایی میتواند خانوادهها را بیشتر در کنار یکدیگر قرار دهد.
ذوالقدر جهرمی با بیان اینکه نزدیکی، امنیت، دسترسی و جذابیت فضاهای عمومی میتواند به تقویت حضور خانوادهها کمک کند، گفت: اگر کودک، سالمند و والدین بتوانند همزمان از یک فضای عمومی استفاده کنند، خانوادهها بدون هزینههای سنگین در آن حضور داشته باشند و برنامههایی برای تعامل و مشارکت شکل بگیرد، شهر عملاً بخشی از زیرساخت اجتماعی خانواده را فراهم کرده است.
نظم شهری بخشی از سیاست خانوادهمحوری است
مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری فارس با تأکید بر اینکه آرامش خانواده تنها با ایجاد فضاهای تفریحی و خدماتی تأمین نمیشود، گفت: کیفیت تجربه خانواده از حضور در خیابان، محله و فضاهای عمومی نیز اهمیت دارد و ترافیک، بینظمی، آلودگی صوتی، بوقهای ممتد و غیرضروری، مزاحمت صوتی، مصرف دخانیات در فضاهای عمومی و برخی رفتارهای خارج از هنجارهای اجتماعی میتواند احساس امنیت، آسودگی و رضایت خانوادهها از محیط زندگی را تحت تأثیر قرار دهد.
ذوالقدر جهرمی خاطرنشان کرد: از این منظر، نظم شهری باید بخشی از سیاست خانوادهمحوری باشد؛ خیابانی که در آن قانون رعایت میشود، عبور و مرور نظم دارد، صدای مزاحم به حداقل میرسد، حقوق دیگران در فضاهای عمومی رعایت میشود و شهروندان نسبت به آرامش یکدیگر مسئولیتپذیر هستند، محیط مناسبتری برای زندگی، رفتوآمد و اوقات فراغت خانوادهها فراهم میکند.
نظر شما